ദുബായ് മെട്രോ സർവ്വീസ് ആരംഭിച്ചിട്ട് 17-ാം വർഷങ്ങൾ: ന​ഗരത്തിന്റെ ​ഗതാ​ഗത സംവിധാനത്തെ ലോകത്തിന്റെ നെറുകയിലെത്തിച്ച പദ്ധതി!

ദുബായ്: 2009 സെപ്റ്റംബർ 9-ന് രാത്രി 9 മണി കഴിഞ്ഞ് 9 മിനിറ്റും 9 സെക്കൻഡും ആയപ്പോൾ ദുബായ് ചരിത്രം കുറിച്ചു. ദുബായ് മെട്രോയുടെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത് നഗരവാസികളുടെ യാത്രാരീതിയെ മാത്രമല്ല, ലക്ഷക്കണക്കിന് സന്ദർശകർ നഗരത്തെ അനുഭവിക്കുന്ന രീതിയെയും മാറ്റിമറിച്ചു. കാറുകളെ അമിതമായി ആശ്രയിക്കുന്ന ഒരു നഗരത്തിൽ മെട്രോ വിജയിക്കുമോ എന്ന് പലരും സംശയിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, അത് വളരെ വേഗം തന്നെ തന്റെ മൂല്യം തെളിയിച്ചു; പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി ആദ്യ 48 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ തന്നെ 1,10,000-ത്തിലധികം ആളുകൾ—അന്നത്തെ ദുബായ് ജനസംഖ്യയുടെ ഏകദേശം 10 ശതമാനം—മെട്രോയിൽ യാത്ര ചെയ്തു.

17 വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറം, ദുബായിലെ ഗതാഗത സംവിധാനത്തിന്റെ നട്ടെല്ലായി മെട്രോ മാറിക്കഴിഞ്ഞു. 2025-ൽ മാത്രം റെഡ്, ഗ്രീൻ ലൈനുകളിലായി 294.7 ദശലക്ഷം യാത്രക്കാരാണ് മെട്രോയിൽ സഞ്ചരിച്ചത്; 2024-നെ അപേക്ഷിച്ച് ഏഴ് ശതമാനം വർധനവാണിത്.

യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണത്തിലുള്ള വർധനവ് കണക്കിലെടുത്ത്, റോഡ്‌സ് ആൻഡ് ട്രാൻസ്‌പോർട്ട് അതോറിറ്റി (RTA) ‘ബ്ലൂ ലൈൻ’ കൂടി കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണ്. റെഡ്, ഗ്രീൻ ലൈനുകളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതും അക്കാദമിക് സിറ്റി, സിലിക്കൺ ഒയാസിസ്, ദുബായ് ഫെസ്റ്റിവൽ സിറ്റി തുടങ്ങിയ പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളെ തമ്മിൽ കൂട്ടിയിണക്കുന്നതുമായ 30 കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള പാതയാണിത്. ബ്ലൂ ലൈനിനു പുറമേ, 42 കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ളതും പൂർണ്ണമായും ഭൂഗർഭപാതയായി നിർമ്മിക്കുന്നതുമായ ‘ദുബായ് മെട്രോ ഗോൾഡ് ലൈൻ’ എന്ന മെഗാ പദ്ധതിയും ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. 34 ബില്യൺ ദിർഹം ചെലവ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന ഈ പദ്ധതി 2032 സെപ്റ്റംബർ 9-ന് പ്രവർത്തനമാരംഭിക്കാനാണ് നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നത്.

2006-ലെ നിർമ്മാണത്തിന്റെ തുടക്കം മുതൽ 2009-ലെ ഗംഭീരമായ ഉദ്ഘാടനം വരെ, ദുബായിലെ യാത്രാരീതികളെത്തന്നെ മാറ്റിമറിച്ച 28 ബില്യൺ ദിർഹം ചെലവുള്ള ഈ മെട്രോ പദ്ധതിയുടെ ഓരോ ഘട്ടവും ‘ഗൾഫ് ന്യൂസ്’ രേഖപ്പെടുത്തിപ്പോന്നിട്ടുണ്ട്. പദ്ധതിയുടെ 17-ാം വാർഷിക വേളയിൽ, ഈ ആധുനിക അടയാളത്തെ രൂപപ്പെടുത്തിയ സുപ്രധാന നാഴികക്കല്ലുകളിലേക്കും മുഹൂർത്തങ്ങളിലേക്കും ഞങ്ങൾ തിരിഞ്ഞുനോക്കുന്നു.

1. ഷെയ്ഖ് മുഹമ്മദ് ആയിരുന്നു ആദ്യ യാത്രക്കാരൻ

യുഎഇയുടെ വൈസ് പ്രസിഡന്റും പ്രധാനമന്ത്രിയും ദുബായ് ഭരണാധികാരിയുമായ ഹിസ് ഹൈനസ് ഷെയ്ഖ് മുഹമ്മദ് ബിൻ റാഷിദ് അൽ മക്തൂം ആദ്യ ടിക്കറ്റ് വാങ്ങിയതോടെയാണ് ദുബായ് മെട്രോയുടെ ഉദ്ഘാടന യാത്ര ആരംഭിച്ചത്. തനിക്കായി പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ നീല നിറത്തിലുള്ള ‘നോൾ കാർഡ്’ (nol card) ഉപയോഗിച്ച് ‘മാൾ ഓഫ് ദി എമിറേറ്റ്സ്’ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് ആദ്യ ട്രെയിനിൽ കയറിയ ഷെയ്ഖ് മുഹമ്മദ്, അൽ ഖുസൈസിലെ ‘എത്തിസലാത്ത്’ സ്റ്റേഷനിൽ (ഇപ്പോൾ ‘എത്തിസലാത്ത് ബൈ ഇ ആൻഡ്’ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ) അവസാനിച്ച ഒരു മണിക്കൂർ നീണ്ട യാത്ര നടത്തി.

2. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും നീളമേറിയ ഡ്രൈവറില്ലാ മെട്രോ ശൃംഖലകളിലൊന്ന്

75 കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള, ഡ്രൈവറില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഏറ്റവും നീളമേറിയ മെട്രോ ശൃംഖല എന്ന ഗിന്നസ് ലോക റെക്കോർഡ് 2016 വരെ ദുബായ് മെട്രോയുടെ പേരിലായിരുന്നു. നിലവിൽ, റെഡ്, ഗ്രീൻ ലൈനുകളിലായി 55 സ്റ്റേഷനുകളുള്ള ഈ സംവിധാനം ഏകദേശം 90 കിലോമീറ്റർ ദൂരം വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. വരാനിരിക്കുന്ന ബ്ലൂ ലൈൻ വിപുലീകരണത്തോടെ, ട്രാം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ദുബായിലെ ആകെ റെയിൽ ശൃംഖല 131 കിലോമീറ്ററായി വർദ്ധിക്കും. ജിസിസി (ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ) മേഖലയിലെ ആദ്യത്തെ നഗര റെയിൽ സംവിധാനമാണ് ദുബായ് മെട്രോ.

3. നൂറുകോടിയിലധികം (ഒരു ബില്യണിലധികം) യാത്രക്കാർ

2009 മുതൽ, 43 ലക്ഷത്തിലധികം (4.3 ദശലക്ഷം) യാത്രകളിലായി 240 കോടിയിലധികം (2.4 ബില്യൺ) യാത്രക്കാരെ മെട്രോ വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഒപ്പം 99.7 ശതമാനം എന്ന മികച്ച കൃത്യനിഷ്ഠാ നിരക്കും ഇതിനുണ്ട്.

4. 2026-ൽ പൊതുഗതാഗത രംഗത്ത് ദുബായ് മെട്രോയുടെ ആധിപത്യം

എമിറേറ്റിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയ ഗതാഗത മാർഗ്ഗമെന്ന സ്ഥാനം ദുബായ് മെട്രോ ഉറപ്പിച്ചു. 2026-ലെ ആദ്യ ആറ് മാസത്തിനുള്ളിൽ 13.65 കോടി (136.5 ദശലക്ഷം) യാത്രക്കാരെയാണ് മെട്രോ വഹിച്ചത്. ദുബായിലെ സംയോജിത ഗതാഗത ശൃംഖലയിൽ ആകെ രേഖപ്പെടുത്തിയ 34.81 കോടി (348.1 ദശലക്ഷം) യാത്രകളിൽ, ഓരോ 10 പൊതുഗതാഗത യാത്രകളിലും ഏകദേശം നാലെണ്ണം മെട്രോ വഴിയായിരുന്നു.

5. ദുബായിയുടെ പൈതൃകം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിലുള്ള സ്റ്റേഷൻ രൂപകൽപ്പന

മെട്രോ സ്റ്റേഷനുകൾ കേവലം യാത്രാ കേന്ദ്രങ്ങൾ മാത്രമല്ല, അവ ദുബായിയുടെ ചരിത്രത്തെയും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. വായു, ഭൂമി, അഗ്നി, ജലം എന്നീ നാല് പ്രകൃതിദത്ത മൂലകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടാണ് ഇവ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. നഗരത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചിരുന്ന മുത്തുവാരിയെടുക്കൽ (pearl diving) എന്ന പാരമ്പര്യത്തോടുള്ള ആദരസൂചകമായാണ് ചിപ്പികളുടെ ആകൃതിയിലുള്ള മേൽക്കൂരകൾ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്.

6. ബ്ലൂ ലൈൻ വിപുലീകരണം: ദുബായിയുടെ അടുത്ത ഘട്ടം

56 ബില്യൺ ദിർഹം ചെലവ് വരുന്ന ദുബായ് മെട്രോ ബ്ലൂ ലൈൻ പദ്ധതിയുടെ തറക്കല്ലിടൽ 2025 ജൂണിൽ ഷെയ്ഖ് മുഹമ്മദ് നിർവഹിച്ചു. 30 കിലോമീറ്റർ നീളുന്ന ഈ വിപുലീകരണം 14 പുതിയ സ്റ്റേഷനുകൾ കൂടി കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നതോടെ ആകെ സ്റ്റേഷനുകളുടെ എണ്ണം 78-ഉം മൊത്തം ശൃംഖലയുടെ ദൈർഘ്യം 131 കിലോമീറ്ററുമായി ഉയർത്തുന്നു. ഇതിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

• ദുബായ് ക്രീക്കിന് കുറുകെ 1.3 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള പാലം – മെട്രോ സംവിധാനത്തിലെ ഇത്തരത്തിലുള്ള ആദ്യത്തേത്
• അൽ ജദ്ദാഫ്, അൽ റാഷിദിയ, ഇന്റർനാഷണൽ സിറ്റി എന്നിവിടങ്ങളിലായി മൂന്ന് പ്രധാന ഇന്റർചേഞ്ച് സ്റ്റേഷനുകൾ
• 74 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ മെട്രോ സ്റ്റേഷനായ ‘എമാർ പ്രോപ്പർട്ടീസ് സ്റ്റേഷൻ’

1. റൂട്ട് 2020: നഗരത്തെ എക്സ്പോയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു

എക്സ്പോ 2020-നായി ആരംഭിച്ച ‘റൂട്ട് 2020’ വിപുലീകരണം റെഡ് ലൈനിലേക്ക് 15 കിലോമീറ്റർ കൂടി കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ഡിസ്കവറി ഗാർഡൻസ്, അൽ ഫുർജാൻ, ജുമൈറ ഗോൾഫ് എസ്റ്റേറ്റ്സ്, ദുബായ് ഇൻവെസ്റ്റ്‌മെന്റ് പാർക്ക്, എക്സ്പോ 2020 എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഏഴ് സ്റ്റേഷനുകൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു; ദുബായിയുടെ നൂതനാശയങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഭാവിക്ക് അനുയോജ്യമായ രീതിയിലാണ് ഇവയുടെ രൂപകൽപ്പന.

ഫ്രാൻസിലെ ആൽസ്റ്റോം (Alstom) കമ്പനി നിർമ്മിച്ച 50 പുതിയ ‘റൂട്ട് 2020’ ട്രെയിനുകൾ അവതരിപ്പിച്ചതോടെ യാത്രാശേഷി 643-ൽ നിന്ന് 696-ആയി വർദ്ധിച്ചു. എൽഇഡി ലൈറ്റിംഗ്, ഡിജിറ്റൽ പരസ്യങ്ങൾ, ഡൈനാമിക് റൂട്ട് മാപ്പുകൾ എന്നിവയ്‌ക്ക് പുറമേ, നിന്ന് യാത്ര ചെയ്യുന്നവർക്ക് കൂടുതൽ സൗകര്യപ്രദമാകുന്ന രീതിയിൽ പുനർരൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ലഗേജ് ഏരിയകളും ഈ ട്രെയിനുകളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്.

8. ഗ്രീൻ ലൈനും പഴയ ദുബായിയുമായുള്ള ബന്ധം

2011-ൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച ഗ്രീൻ ലൈൻ, ദുബായ് മ്യൂസിയം, ഗോൾഡ് സൂഖ്, സ്പൈസ് സൂഖ് തുടങ്ങിയ പ്രധാന സ്ഥലങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ചരിത്രപ്രധാനമായ മേഖലകളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. പരമ്പരാഗത എമിറാത്തി വാസ്തുവിദ്യ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഇതിലെ സ്റ്റേഷനുകൾ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്; ഇത് നഗരത്തിന്റെ പൈതൃകത്തെ ആധുനിക ഗതാഗത സംവിധാനവുമായി സംയോജിപ്പിക്കുന്നു. ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളുടെ ശൈലിയുമായും സവിശേഷതകളുമായും ഇണങ്ങിനിൽക്കുന്ന തരത്തിലും, ദുബായിയുടെ ചരിത്രപരമായ വാസ്തുവിദ്യ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിലുമാണ് ഈ മേഖലകളിലെ സ്റ്റേഷനുകൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

9. ഭിന്നശേഷിക്കാർക്കുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ

എല്ലാ സ്റ്റേഷനുകളിലും ലിഫ്റ്റുകൾ, സ്പർശനത്തിലൂടെ വഴി മനസ്സിലാക്കാവുന്ന പാതകൾ (tactile guidance paths), ട്രെയിനുകളിൽ വീൽചെയറുകൾക്കായി പ്രത്യേകം നീക്കിവെച്ച സ്ഥലങ്ങൾ എന്നിവ സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. വ്യക്തിഗതമാക്കിയ ‘നോൾ കാർഡ്’ (nol card) ഉപയോഗിച്ച് ഭിന്നശേഷിക്കാർക്ക് മെട്രോയിൽ സൗജന്യമായി യാത്ര ചെയ്യാനും സാധിക്കും.

10. ദുബായ് മെട്രോയുടെ പ്രവർത്തന കേന്ദ്രം

ഡ്രൈവറില്ലാ ട്രെയിനുകളുടെ പ്രവർത്തനം നിയന്ത്രിക്കുന്നത് റാഷിദിയയിലുള്ള ‘ഓപ്പറേഷൻസ് കൺട്രോൾ സെന്റർ’ (OCC) ആണ്; ഇതിന് സഹായകരമായി ജെബൽ അലിയിൽ മറ്റൊരു കേന്ദ്രവുമുണ്ട്. ട്രെയിനുകൾ, സ്റ്റേഷനുകൾ, തുരങ്കങ്ങൾ എന്നിവ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനായി 3,000-ത്തിലധികം ക്യാമറകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിലൂടെ, മുഴുവൻ ശൃംഖലയിലും സുഗമവും സുരക്ഷിതവും കാര്യക്ഷമവുമായ സേവനം ഉറപ്പാക്കാൻ OCC-ക്ക് കഴിയുന്നു.